Chia thời gian ôn thi giữa các môn không nên chia đều mà nên chia theo hai thứ: số chủ đề còn hở của từng môn, và mức độ một giờ ôn thêm có thể cải thiện kết quả môn đó. Môn yếu nhưng còn nhiều phần dễ lấy lại thường được nhiều giờ nhất; môn mạnh vẫn cần một lượng giờ nhỏ, đều đặn để giữ phong độ.
Bài này đưa ra một cách tính đơn giản để chia quỹ giờ cho các môn thi, ví dụ giả định cho bốn môn thi tốt nghiệp, cách điều chỉnh tỉ lệ khi chuyển giai đoạn, và cách nhờ AI làm phép tính mà không để nó quyết định thay bạn. Học sinh lớp 9 có thể áp dụng tương tự cho các môn thi vào lớp 10 của tỉnh mình.
Vì sao chia đều là cách chia tệ nhất
Chia đều cho cảm giác công bằng và dễ lập lịch: bốn môn, mỗi môn một phần tư. Nhưng các môn của bạn không ở cùng một điểm. Nếu Tiếng Anh đã vững còn Vật lý hổng nhiều chương, chia đều nghĩa là bạn dùng quá nhiều giờ để ôn lại thứ đã biết và quá ít giờ cho chỗ cần.
Ngược lại, dồn gần hết giờ cho môn yếu cũng có rủi ro. Môn mạnh không được chạm đến trong nhiều tuần sẽ tuột dần: quên công thức, chậm tay, mất cảm giác đề. Đến khi phát hiện thì phải bỏ thêm giờ để lấy lại, đúng lúc thời gian đang hiếm.
Cách hợp lý nằm giữa: mỗi môn đều có một mức giờ tối thiểu để giữ nhịp, phần giờ còn lại phân theo nhu cầu thật. Nhu cầu thật được đo bằng kết quả chẩn đoán, không bằng cảm giác thích hay ghét môn. Nhiều bạn dồn giờ cho môn mình thích vì học môn đó dễ chịu hơn, trong khi môn cần giờ lại bị đẩy sang cuối tuần rồi bỏ.
Một điều nữa hay bị quên: giờ trong lịch không bằng nhau. Một giờ buổi sáng cuối tuần khi đầu óc tỉnh táo khác hẳn một giờ lúc mười một giờ đêm sau buổi học thêm. Khi chia giờ, hãy xếp môn cần tư duy nặng và chủ đề chưa vững vào những khung giờ tốt nhất của bạn, còn những việc nhẹ như ôn từ vựng, đọc lại sổ lỗi đặt vào khung giờ mệt hơn. Cách xếp này đôi khi giúp nhiều hơn việc tăng thêm số giờ.
Cách tính trong năm bước
Bạn chỉ cần bản đồ chủ đề đã chẩn đoán của từng môn và quỹ giờ tự học thật mỗi tuần.
- Ghi tổng quỹ giờ tự học mỗi tuần, tính theo số đã đo thật trong một tuần bình thường.
- Đặt mức giờ tối thiểu cho mỗi môn, ví dụ khoảng một giờ rưỡi đến hai giờ một tuần. Trừ tổng mức tối thiểu khỏi quỹ giờ, phần còn lại là giờ để phân.
- Với mỗi môn, đếm số chủ đề ở mức chưa vững và tạm được. Đây là "khối việc" của môn.
- Điều chỉnh khối việc theo độ dễ cải thiện: chủ đề nào chỉ cần học lại ngắn mà dùng được cho nhiều câu dễ thì tính nặng hơn; chủ đề rất khó, ít câu, có thể tính nhẹ hoặc tạm để sau.
- Phân phần giờ còn lại theo tỉ lệ khối việc đã điều chỉnh, làm tròn cho dễ xếp lịch, rồi cộng lại với mức tối thiểu.
Đây là cách tính thô, đủ để tránh hai cực chia đều và dồn hết. Không cần chính xác đến từng phút. Sau hai ba tuần, kết quả chẩn đoán lại sẽ cho bạn biết nên dịch tỉ lệ về phía nào.
Ví dụ giả định cho bốn môn thi
Học sinh có khoảng mười tám giờ tự học mỗi tuần, đặt mức tối thiểu hai giờ cho mỗi môn, còn mười giờ để phân theo khối việc.
| Môn | Chủ đề còn hở | Nhận xét | Giờ mỗi tuần |
|---|---|---|---|
| Toán | 9 | Nhiều chủ đề nền ngắn, dùng cho nhiều câu | Khoảng 6 |
| Ngữ văn | 4 | Kỹ năng đọc hiểu đã ổn, phần nghị luận cần luyện viết | Khoảng 4 |
| Vật lý | 7 | Có hai chương khó, ít câu, tạm để sau | Khoảng 5 |
| Tiếng Anh | 2 | Đã vững, chỉ cần giữ nhịp đọc và từ vựng | Khoảng 3 |
Để ý Vật lý có bảy chủ đề hở nhưng được ít giờ hơn Toán, vì hai chủ đề khó được tạm để sau; còn Tiếng Anh được hơn mức tối thiểu một chút vì môn ngoại ngữ cần chạm đều, ngắt quãng lâu là quên từ. Những lựa chọn đó là phán đoán của người học, có thể khác ở bạn.
Khi đã có con số, hãy thử xếp chúng vào lịch tuần thật. Sáu giờ Toán có thể là ba buổi hai giờ hoặc bốn buổi chín mươi phút; cách nào hợp tuỳ thói quen tập trung của bạn. Nếu xếp mãi không vừa, đó là dấu hiệu quỹ giờ ước lượng còn cao hơn thực tế, nên quay lại bước một và đo lại trước khi ép lịch. Một bảng phân giờ đẹp trên giấy mà không xếp được vào tuần thật thì chưa dùng được.
Giữ môn mạnh bằng ít giờ
Chạm đều quan trọng hơn chạm lâu. Với môn đã vững, hai ba buổi ngắn rải trong tuần giữ phong độ tốt hơn một buổi dài vào cuối tuần. Một bài đọc tiếng Anh hai mươi phút xen giữa các buổi Toán là đủ để tay và mắt không quên nhịp.
Dùng đề tổng hợp thay cho ôn chủ đề. Môn mạnh không cần ôn lại từng chủ đề. Thỉnh thoảng làm một đề tổng hợp có bấm giờ, chữa câu sai, là cách vừa giữ nhịp vừa phát hiện chỗ bắt đầu tuột.
Đặt ngưỡng báo động. Nếu số câu sai ở môn mạnh tăng rõ trong hai đề liên tiếp, đó là lúc cấp thêm giờ trước khi tuột xa. Ngưỡng do bạn tự đặt dựa trên kết quả thường lệ của mình.
Đừng lấy môn mạnh làm nơi trốn. Khi mệt, rất dễ mở môn mình giỏi vì học thấy dễ chịu. Thỉnh thoảng thì không sao, nhưng nếu thành thói quen, giờ của môn yếu sẽ bị ăn dần mà bạn không để ý.
Đổi tỉ lệ theo giai đoạn
Tỉ lệ giờ giữa các môn không cố định cả năm. Trong giai đoạn lấp hổng, môn hổng nhiều chiếm phần lớn. Khi sang luyện dạng và luyện đề, các môn dần cân bằng hơn, vì môn nào cũng cần thời gian làm đề trọn vẹn và chữa đề. Đến giai đoạn nước rút, tỉ lệ có thể đi theo lịch thi: môn thi trước được ôn lại gần ngày thi hơn.
Môn tự chọn có một đặc điểm riêng: nhiều bạn chọn muộn, đến lúc đăng ký dự thi mới chốt. Nếu bạn còn đang cân nhắc giữa hai môn, đừng chia giờ đều cho cả hai quá lâu. Hãy đặt một mốc quyết định, ví dụ sau đợt kiểm tra giữa kỳ, rồi dồn giờ cho môn đã chọn. Quyết định chọn môn nên dựa trên sức học, hướng đi sau này, thông tin tuyển sinh chính thức, và bàn với gia đình, giáo viên.
Mỗi lần đổi tỉ lệ, hãy ghi lại lý do. Ba tháng sau nhìn lại, bạn sẽ hiểu vì sao lịch ôn mang hình dạng như vậy, và tránh được việc đổi qua đổi lại theo tâm trạng từng tuần.
Những tuần đặc biệt cần chia lại
Tuần có kiểm tra học kỳ trên lớp. Kiểm tra học kỳ tính vào kết quả học tập và thường gồm cả những môn không thi tốt nghiệp. Trong tuần đó, bạn có thể tạm giảm phần giờ ưu tiên của các môn thi về sát mức tối thiểu để dành chỗ cho môn có bài kiểm tra, rồi trả lại ở tuần sau. Ghi rõ việc tạm giảm này vào lịch để không quên trả.
Tuần có đợt thi thử. Đề thi thử thay cho đề tự luyện của môn tương ứng. Phần giờ còn trống nên dồn cho buổi chữa đề sau đợt thi, vì đây là lúc thông tin về lỗi mới và đầy đủ nhất.
Khi quyết định dự thêm một kỳ thi riêng của đại học. Các kỳ thi đánh giá năng lực, đánh giá tư duy có phần đề và cách hỏi khác thi tốt nghiệp. Thêm một kỳ thi nghĩa là phải cắt bớt từ đâu đó. Hãy xác định rõ phần trùng nội dung giữa hai kỳ thi để tận dụng, và chấp nhận rằng một số chủ đề sẽ ôn ít đi. Danh mục về các kỳ thi này trên trang có bài riêng.
Khi ốm hoặc gia đình có việc. Đừng cố bù hết số giờ đã mất trong tuần kế tiếp. Giữ mức tối thiểu cho mọi môn, phần ưu tiên chỉ bù dần trong hai ba tuần. Dồn bù một lần thường dẫn tới mệt và mất thêm một tuần nữa.
Nhờ AI làm phép tính, giữ quyết định cho mình
AI hợp với việc cộng trừ, chia tỉ lệ và trình bày bảng. Phần phán đoán nên giữ cho bạn. Một số câu lệnh mẫu:
- "Em có mười tám giờ tự học mỗi tuần cho bốn môn. Mỗi môn tối thiểu hai giờ. Đây là số chủ đề còn hở từng môn kèm ghi chú. Hãy đề xuất cách chia phần giờ còn lại và giải thích lý do từng con số."
- "Trong cách chia này, nếu em tạm để sau hai chủ đề khó của Vật lý thì giờ dồn sang môn nào hợp lý hơn? Nêu ưu và nhược của từng lựa chọn, không chọn thay em."
- "Tuần tới có kiểm tra học kỳ Hoá trên lớp. Hãy điều chỉnh bảng giờ cho riêng tuần này mà vẫn giữ mức tối thiểu của các môn thi."
Khi gửi thông tin, chỉ cần số giờ, tên môn và số chủ đề, không cần họ tên, lớp hay trường. Kiểm lại phép cộng của AI: tổng giờ sau khi chia phải bằng quỹ giờ, và mỗi môn không dưới mức tối thiểu. AI đôi khi làm tròn khiến tổng lệch đi một hai giờ mà không báo.
Câu hỏi thường gặp
Môn bắt buộc có nên luôn được nhiều giờ hơn môn tự chọn không?
Không nhất thiết. Giờ nên theo nhu cầu thật của từng môn. Nếu bạn đã vững một môn bắt buộc nhưng còn hổng nhiều ở môn tự chọn, môn tự chọn có thể cần nhiều giờ hơn trong giai đoạn lấp hổng.
Có nên học mỗi ngày đủ tất cả các môn không?
Thường không cần. Với quỹ giờ buổi tối có hạn, học đủ bốn môn mỗi ngày khiến mỗi môn chỉ còn vài chục phút. Nhiều học sinh thấy hiệu quả hơn khi mỗi buổi tập trung một đến hai môn và xen kẽ giữa các ngày.
Học thêm có tính vào quỹ giờ của môn đó không?
Có thể tính một phần, tuỳ buổi học thêm làm gì. Nếu buổi học thêm có làm bài và chữa bài sát chỗ bạn hổng, tính vào. Nếu chủ yếu nghe giảng lại phần đã vững, đừng tính, và cân nhắc bớt buổi đó.
Môn mình không thích nhưng cần thi thì làm sao để chịu ngồi học?
Chia nhỏ buổi học môn đó, đặt việc cụ thể và ngắn, xếp vào lúc bạn tỉnh táo nhất trong ngày. Hoàn thành được những việc nhỏ đều đặn thường dễ chịu hơn một buổi dài phải cố gắng. Hỏi giáo viên bộ môn về cách ôn phù hợp cũng giúp nhiều.
Học sinh lớp 9 chỉ thi ba môn thì có cần tính toán như vậy không?
Cách nghĩ vẫn dùng được, chỉ đơn giản hơn. Số môn thi vào lớp 10 và môn thi tuỳ tỉnh, thành, nên kiểm thông báo của Sở GD&ĐT nơi mình thi trước khi chia giờ. Với ba môn, chỉ cần mức tối thiểu và phần giờ ưu tiên cho môn yếu nhất.
Bao lâu thì nên tính lại tỉ lệ giờ?
Mỗi lần chẩn đoán lại hoặc chuyển giai đoạn trong lộ trình, thường vài tuần một lần. Không nên đổi tỉ lệ mỗi tuần theo một bài kiểm tra, vì kết quả một bài dao động nhiều.