Bài thi Ngữ văn là bài thi viết tay dài nhất của kỳ thi tốt nghiệp, nên cách chia thời gian phải dựa trên điểm của từng phần và trên tốc độ viết thật của bạn, không dựa trên cảm giác. Phần lớn học sinh thiếu giờ không phải vì đề khó, mà vì dành quá nhiều phút cho phần đọc hiểu quen tay và đoạn văn đầu, rồi phải viết vội bài văn, phần thường chiếm nhiều điểm nhất.
Bài này đưa một cách chia giờ tham khảo, cách tự đo tốc độ viết, các mốc đồng hồ nên đặt và cách xử lý khi sắp hết giờ. Thời gian làm bài môn Ngữ văn những năm gần đây là 120 phút, cấu trúc gồm đọc hiểu và viết; điểm từng phần có thể điều chỉnh, nên bạn tính lại theo đề minh hoạ và quy chế của Bộ GD&ĐT năm mình dự thi.
Vì sao bài Văn hay thiếu giờ dù không khó
Lý do đầu tiên là viết tay chậm hơn bạn nghĩ. Khi luyện ở nhà, nhiều học sinh gõ máy hoặc viết từng đoạn ngắn, nên không biết rằng viết tay liên tục khoảng sáu bảy trăm chữ mất bao lâu. Đến phòng thi, tay mỏi dần sau một giờ, tốc độ giảm, và những phút cuối không còn đủ cho phần kết.
Lý do thứ hai là phần đọc hiểu kéo dài. Đây là phần học sinh thấy dễ làm và muốn làm thật chắc, nên trả lời mỗi câu thành nửa trang. Câu trả lời dài không đem thêm điểm khi đã đủ ý, nhưng lấy đi những phút quý của phần viết.
Lý do thứ ba là đoạn văn bị viết như bài văn. Khi đoạn văn khoảng 200 chữ kéo lên bốn trăm chữ, bạn tốn gấp đôi thời gian cho một phần điểm thấp hơn bài văn phía sau. Cả ba lý do đều có chung một cách chữa: biết trước mỗi phần đáng bao nhiêu phút, và có mốc đồng hồ để biết mình đang nhanh hay chậm.
Còn một lý do ít ai để ý: thời gian nghĩ. Trong đề trắc nghiệm, nghĩ và chọn đáp án gần như diễn ra cùng lúc. Trong bài Văn, nếu chưa có dàn ý, bạn vừa viết vừa nghĩ ý tiếp theo, và mỗi lần dừng bút để nghĩ đều tốn một hai phút. Cộng lại cả bài, những lần dừng ấy dễ lên tới mười lăm phút mà bạn không nhận ra.
Một cách chia thời gian tham khảo (ví dụ giả định)
Bảng dưới giả định đề có ba phần: đọc hiểu, viết đoạn văn khoảng 200 chữ và viết bài văn khoảng 600 chữ, trong 120 phút. Nguyên tắc là chia theo tỉ lệ điểm, trừ trước thời gian đọc đề và soát bài.
| Việc | Thời gian | Ghi chú |
|---|---|---|
| Đọc toàn bộ đề, gạch chân yêu cầu | Khoảng 5 phút | Đọc cả đề phần viết trước khi làm đọc hiểu |
| Đọc hiểu | Khoảng 25 phút | Trả lời đủ ý, không viết dài |
| Đoạn văn: lập ý và viết | Khoảng 25 phút | Ba bốn phút lập ý, phần còn lại viết |
| Bài văn: dàn ý và viết | Khoảng 55 phút | Năm đến bảy phút dàn ý trên nháp |
| Soát lại toàn bài | Khoảng 10 phút | Chính tả, câu thiếu chủ ngữ, câu hỏi bỏ sót |
Nếu đề năm bạn thi có điểm từng phần khác, cách tính vẫn vậy: lấy khoảng một trăm phút còn lại sau khi trừ đọc đề và soát bài, chia theo tỉ lệ điểm, rồi điều chỉnh vài phút theo sở trường. Người viết nhanh có thể dồn thêm cho bài văn; người đọc chậm cần thêm vài phút cho đọc hiểu.
Tự đo tốc độ viết tay ở nhà
Không ai chia giờ đúng nếu không biết mình viết được bao nhiêu chữ một phút. Phép đo dưới đây chỉ mất một buổi tối và nên làm lại sau mỗi tháng.
- Chọn một đề nghị luận quen, lập dàn ý trước để phép đo chỉ tính thời gian viết, không tính thời gian nghĩ ý.
- Dùng đúng loại bút và loại giấy kẻ dòng bạn sẽ dùng khi thi. Bấm giờ, viết liên tục trong hai mươi phút.
- Đếm số dòng đã viết và số chữ trung bình trên một dòng, nhân lại để ra số chữ. Chia cho hai mươi để ra số chữ một phút.
- Lặp lại phép đo nhưng viết bốn mươi phút. Thường tốc độ ở nửa sau thấp hơn nửa đầu; con số ấy mới phản ánh đúng bài thi dài.
- Lấy số chữ của bài văn yêu cầu chia cho tốc độ nửa sau. Kết quả là số phút tối thiểu bạn cần để viết, chưa kể thời gian nghĩ và lập ý.
Nếu con số cuối cùng gần sát hoặc vượt khoảng thời gian dành cho bài văn trong bảng trên, bạn có hai việc: luyện viết tay đều đặn để tăng tốc độ, và luyện lập dàn ý kỹ để khi viết không phải dừng nghĩ. Đừng giải quyết bằng cách viết ít đi so với yêu cầu.
Ba mốc đồng hồ nên ghi lên giấy nháp
Mốc thứ nhất: hết phần đọc hiểu. Với cách chia ở bảng trên, mốc này rơi vào khoảng phút thứ ba mươi. Khi vào phòng thi, ghi giờ thực tế tương ứng lên góc giấy nháp. Đến mốc mà còn câu đọc hiểu chưa xong, viết ngắn ý chính rồi chuyển phần.
Mốc thứ hai: hết đoạn văn. Khoảng phút thứ năm mươi lăm. Đây là mốc học sinh hay vượt nhất. Nếu tới mốc mà đoạn văn còn dở, viết câu đánh giá và câu kết để khép đoạn, không mở thêm ý mới.
Mốc thứ ba: bắt đầu kết bài văn. Khoảng phút thứ một trăm mười. Dù đang ở luận điểm nào, đến mốc này bạn chuyển sang viết kết bài. Bài văn có kết bài nhưng thiếu một luận điểm phụ thường được đánh giá tốt hơn bài có ba luận điểm mà bỏ dở không kết.
Đồng hồ dùng được. Thiết bị được mang vào phòng thi theo quy chế từng năm; nhiều nơi không cho mang đồng hồ có chức năng thông minh. Đối chiếu quy chế năm thi, và nếu được mang đồng hồ thường thì tập nhìn giờ trên chính chiếc đồng hồ ấy từ khi luyện đề ở nhà.
Làm đọc hiểu trước hay viết trước
Không có thứ tự đúng cho mọi người. Làm theo thứ tự của đề, đọc hiểu trước rồi đến phần viết, có lợi là bạn đọc kỹ văn bản trước khi viết đoạn văn liên quan, và tâm lý được khởi động bằng phần dễ. Rủi ro là sa đà ở đọc hiểu và rơi vào thế vội ở cuối.
Làm bài văn trước có lợi là phần nhiều điểm nhất được làm khi đầu óc còn tỉnh và tay còn khoẻ. Rủi ro là bạn chưa ổn định tâm lý đã phải viết phần khó, và nếu bài văn kéo dài thì phần đọc hiểu, vốn dễ lấy điểm, bị làm vội. Một số học sinh chọn cách giữa: làm đọc hiểu thật nhanh, đến thẳng bài văn, rồi quay lại đoạn văn.
Cách chọn hợp lý nhất là thử cả hai thứ tự trên đề thi thử ở nhà, mỗi thứ tự ít nhất hai lần, ghi lại thời gian từng phần và cảm giác khi làm. Thứ tự nào giúp bạn hoàn thành bài văn trọn vẹn và không bỏ sót câu nào thì giữ, rồi đừng đổi ngay trước ngày thi. Dù làm theo thứ tự nào, khi viết vào giấy thi bạn ghi rõ phần và số câu để người chấm không phải tìm.
Khi sắp hết giờ mà bài văn chưa xong
Đây là tình huống ai cũng sợ, nhưng có cách xử lý giảm thiệt hại. Điều quan trọng nhất là không bỏ trống phần kết.
- Còn khoảng mười phút mà còn hai luận điểm: viết gọn luận điểm quan trọng hơn trong năm sáu câu, bỏ luận điểm còn lại, dành ba phút cho kết bài.
- Còn khoảng năm phút: viết ngay kết bài hai câu, khẳng định luận đề và một hành động cụ thể. Một bài có đầu có cuối luôn tốt hơn một bài đứt giữa chừng.
- Nếu đã có dàn ý trên nháp, không chép dàn ý vào giấy thi thay cho bài viết. Giấy nháp thường không được chấm, còn dàn ý gạch đầu dòng trên giấy thi có thể chỉ được ghi nhận rất ít theo hướng dẫn chấm.
- Không dùng những phút cuối để tẩy xoá câu chữ đã viết; sửa chính tả bằng một nét gạch gọn là đủ.
- Khi giám thị báo còn mười lăm phút, rà lại xem câu đọc hiểu nào còn để trống và viết một ý ngắn cho câu đó.
Những tình huống này nên được tập trước. Trong một lần làm đề thử, cố ý dừng bài văn khi còn mười phút và luyện viết kết nhanh; lần khác dừng khi còn năm phút. Tay quen thì trong phòng thi bạn sẽ không đứng hình.
Dùng AI đọc nhịp làm bài từ đề thử của bạn
AI không biết bạn làm bài nhanh hay chậm, nhưng nếu bạn ghi lại thời gian từng phần sau mỗi lần làm đề thử, nó giúp nhìn ra quy luật mà mắt thường dễ bỏ qua.
- Mỗi lần làm đề thử, ghi giờ bắt đầu và kết thúc của đọc hiểu, đoạn văn, bài văn, soát bài, cùng số chữ ước lượng của đoạn văn và bài văn.
- Sau bốn đến năm lần, dán bảng thời gian vào chatbot kèm câu lệnh ví dụ: "Đây là thời gian làm năm đề Ngữ văn thử của em, đề 120 phút gồm ba phần. Phần nào em thường vượt giờ, xu hướng qua các lần ra sao, và nên điều chỉnh mốc thời gian thế nào? Không cần nhận xét nội dung bài."
- So gợi ý với cảm nhận của bạn. AI chỉ nhìn số, bạn mới biết lần nào mất giờ vì đề khó, lần nào vì mất tập trung.
- Chọn một điều chỉnh duy nhất cho tuần tới, ví dụ cắt năm phút đọc hiểu, và giữ nguyên các phần khác để thấy hiệu quả.
- Không cần đưa bài làm, tên trường hay thông tin cá nhân; bảng thời gian là đủ cho việc này.
Điều chỉnh từng thứ một quan trọng hơn bạn nghĩ. Đổi cùng lúc thứ tự làm bài, thời gian đọc hiểu và cách lập dàn ý thì khi kết quả tốt lên hay xấu đi, bạn không biết nhờ đâu.
Câu hỏi thường gặp
Bài thi Ngữ văn tốt nghiệp THPT làm trong bao lâu?
Những năm gần đây thời gian làm bài môn Ngữ văn là 120 phút, theo hình thức tự luận. Thời gian và cấu trúc đề có thể được điều chỉnh, nên bạn luôn kiểm lại quy chế và đề minh hoạ của Bộ GD&ĐT công bố cho năm mình dự thi.
Có nên viết nháp cả bài văn rồi mới chép vào giấy thi không?
Thường là không, vì viết hai lần một bài văn dài gần như chắc chắn thiếu giờ. Giấy nháp nên dùng cho dàn ý bằng từ khoá, mốc thời gian và vài câu mở bài nếu cần. Phần còn lại viết thẳng vào giấy thi.
Đọc hiểu nên dành bao nhiêu phút?
Tuỳ số câu và điểm của phần này trong đề năm thi. Với đề có đọc hiểu chiếm khoảng bốn trên mười điểm, nhiều học sinh dành khoảng hai mươi đến hai mươi lăm phút. Cách đúng là tính theo tỉ lệ điểm rồi thử trên đề luyện.
Viết chữ xấu và chậm thì làm sao kịp giờ?
Luyện viết tay mỗi ngày một đoạn ngắn có bấm giờ, dùng đúng loại bút quen tay, và đầu tư vào dàn ý để không phải dừng nghĩ. Chữ không cần đẹp, chỉ cần rõ và đều. Tốc độ viết thường tăng rõ sau vài tuần luyện đều.
Có nên làm bài văn trước để chắc phần nhiều điểm?
Có thể, nếu bạn đã thử trên đề luyện và thấy thứ tự đó giúp hoàn thành bài trọn vẹn hơn. Nhược điểm là phải viết phần khó khi chưa ổn định tâm lý. Hãy thử cả hai thứ tự ở nhà rồi giữ cách hợp với mình.
Nếu soát bài phát hiện sai một ý lớn thì sửa thế nào?
Gạch một nét gọn phần sai và viết bổ sung ngắn gọn ở chỗ trống gần đó hoặc cuối bài, ghi rõ bổ sung cho phần nào. Không tẩy xoá nhiều làm bài khó đọc. Nếu thời gian không đủ, ưu tiên sửa ý sai về nội dung hơn là sửa câu chữ.