Từ năm 2025, Tiếng Anh không còn là bài thi bắt buộc trong kỳ thi tốt nghiệp THPT; bạn nên chọn thi Tiếng Anh nếu ngành dự định xét tuyển bằng tổ hợp có Tiếng Anh, nếu đây là môn bạn làm đề tốt và ổn định, hoặc nếu bạn cần điểm thi ngoại ngữ cho mục tiêu sau này. Nếu không rơi vào các trường hợp đó và có hai môn khác hợp hơn, không chọn Tiếng Anh là quyết định bình thường, không phải bỏ cuộc.
Bài này giúp bạn cân nhắc theo dữ liệu thay vì theo phong trào hay nỗi sợ. Câu hỏi "có nên thi Tiếng Anh không" chỉ trả lời được khi đặt cạnh mục tiêu xét tuyển, sức học và thời gian ôn của chính bạn. Quy định về chứng chỉ ngoại ngữ và cách các trường dùng chúng thay đổi theo năm, nên những chỗ đó bài chỉ nêu nguyên tắc và dặn bạn kiểm quy chế, đề án tuyển sinh hiện hành.
Tiếng Anh thành môn tự chọn: điều gì thực sự thay đổi
Trước năm 2025, mọi thí sinh đều phải thi Ngoại ngữ, và phần lớn chọn Tiếng Anh. Từ năm 2025, chỉ Toán và Ngữ văn là bắt buộc. Tiếng Anh đứng ngang hàng với Vật lý, Lịch sử, Tin học và các môn khác trong danh sách tự chọn, nghĩa là nó phải cạnh tranh để giành một trong hai suất của bạn.
Thay đổi này không làm Tiếng Anh kém quan trọng hơn trong học tập hay công việc sau này. Nó chỉ có nghĩa là việc thi Tiếng Anh trong kỳ thi tốt nghiệp trở thành một lựa chọn chiến lược. Với một số học sinh, Tiếng Anh là môn chắc điểm nhất và mở được nhiều tổ hợp nhất. Với số khác, đó là môn yếu và không phục vụ mục tiêu xét tuyển, nên dành suất đó cho môn khác hợp lý hơn.
Một điểm cần nhớ: không thi Tiếng Anh trong kỳ thi tốt nghiệp không có nghĩa là thôi học Tiếng Anh ở lớp 12. Bạn vẫn học theo chương trình, vẫn có điểm đánh giá ở trường, và điểm đó vẫn vào kết quả học tập cả năm, tức vẫn vào điểm xét tốt nghiệp qua phần kết quả học tập.
Khi nào nên chọn thi Tiếng Anh
Các trường hợp dưới đây là dấu hiệu Tiếng Anh nên nằm trong hai môn tự chọn của bạn. Bạn không cần thoả tất cả, nhưng càng thoả nhiều thì lựa chọn càng rõ:
- Ngành dự định xét bằng tổ hợp có Tiếng Anh. Nhiều nhóm ngành như kinh tế, ngôn ngữ, quan hệ quốc tế, công nghệ thông tin, du lịch thường có tổ hợp chứa Tiếng Anh. Bạn tra đề án tuyển sinh của chính các trường mình nhắm để biết chắc.
- Kết quả làm đề minh hoạ bấm giờ tốt và ổn định. Không phải điểm kiểm tra trên lớp, mà là điểm làm trọn đề 40 câu trong 50 phút, lặp lại vài lần với đề khác nhau.
- Tiếng Anh giúp giữ nhiều lựa chọn mở. Nếu bạn chưa chắc ngành, Tiếng Anh thường mở được tổ hợp ở cả khối tự nhiên lẫn xã hội khi ghép với Toán và một môn khác.
- Bạn đã có nền tảng và thói quen đọc tiếng Anh. Đề có nhiều bài đọc dài; người đọc tiếng Anh đều đặn thường giữ được điểm ổn định hơn người chỉ học ngữ pháp.
Nếu bạn thoả điều đầu tiên nhưng điểm làm đề còn thấp, vấn đề không còn là có nên chọn mà là ôn thế nào cho kịp. Khi đó hãy ước lượng thời gian ôn còn lại một cách thật thà trước khi quyết.
Khi nào có thể cân nhắc không chọn
Ngược lại, có những trường hợp mà dành suất tự chọn cho môn khác là hợp lý:
- Ngành dự định xét bằng tổ hợp không có Tiếng Anh, ví dụ một số ngành kỹ thuật, y dược, sư phạm các môn khoa học, hay khối xã hội thuần, và bạn đã chắc chắn về nhóm ngành đó.
- Điểm làm đề Tiếng Anh thấp và dao động, trong khi hai môn khác bạn làm đề tốt hơn rõ rệt.
- Bạn không định dùng điểm thi tốt nghiệp để xét tuyển, và mục tiêu chính là công nhận tốt nghiệp; khi đó chọn hai môn chắc chắn vượt xa ngưỡng điểm liệt là quan trọng hơn.
- Mục tiêu tiếng Anh của bạn được đáp ứng bằng con đường khác, chẳng hạn bạn chuẩn bị chứng chỉ theo yêu cầu riêng của trường mình nhắm. Điều này cần kiểm trong đề án tuyển sinh, không tự suy ra.
Không chọn thi Tiếng Anh vì sợ là lý do yếu nhất. Nỗi sợ thường đến từ chưa làm trọn đề lần nào. Trước khi loại Tiếng Anh, bạn làm ít nhất hai đề bấm giờ để có con số thật.
Chứng chỉ ngoại ngữ: nói chung và những gì cần kiểm
Nhiều học sinh có chứng chỉ ngoại ngữ quốc tế hoặc trong nước trước khi vào kỳ thi. Quy chế thi tốt nghiệp có điều khoản về việc dùng chứng chỉ ngoại ngữ liên quan đến môn Ngoại ngữ trong xét công nhận tốt nghiệp, và nhiều trường đại học có phương thức quy đổi hoặc cộng điểm chứng chỉ khi xét tuyển. Hai chuyện này thuộc hai văn bản khác nhau và có điều kiện khác nhau.
Vì quy định thay đổi theo năm và mỗi trường một cách, bài này không nêu danh mục chứng chỉ hay mức quy đổi. Bạn đọc trực tiếp điều khoản về chứng chỉ trong quy chế thi năm mình dự thi, và mục quy đổi chứng chỉ trong đề án tuyển sinh của từng trường nhắm tới. Những bảng quy đổi chép lại trên mạng thường là của năm cũ.
Điều nên rút ra ở mức chọn môn: có chứng chỉ không tự động nghĩa là nên hoặc không nên thi Tiếng Anh. Bạn đặt nó cạnh tổ hợp xét tuyển và quy định cụ thể để quyết. Phần ôn chứng chỉ và quy đổi được bàn chi tiết ở danh mục ôn Tiếng Anh của trang.
So hai phương án bằng dữ liệu của chính bạn
Khi phân vân giữa Tiếng Anh và một môn khác cho suất thứ hai, bạn điền bảng so sánh dưới đây. Các ô là thứ bạn tự đo được, không phải nhận định chung.
| Tiêu chí | Tiếng Anh | Môn thay thế |
|---|---|---|
| Điểm trung bình hai đề minh hoạ bấm giờ | Điền số thật | Điền số thật |
| Độ dao động giữa các lần làm đề | Cao hay thấp | Cao hay thấp |
| Số tổ hợp xét tuyển mở thêm cho ngành dự định | Đếm từ đề án | Đếm từ đề án |
| Số giờ ôn mỗi tuần cần để giữ hoặc nâng điểm | Ước lượng | Ước lượng |
| Nguồn hỗ trợ: giáo viên, nhóm học, tài liệu | Có hay không | Có hay không |
Đề Tiếng Anh theo cấu trúc minh hoạ 2025 có 40 câu nhiều lựa chọn trong 50 phút, nên điểm làm đề phản ánh khá sát cả kiến thức lẫn tốc độ đọc. Hai lần làm đề cách nhau vài tuần cho bạn thêm thông tin về độ ổn định, điều quan trọng không kém điểm trung bình.
Nhờ AI làm người đặt câu hỏi ngược
AI không biết sức học của bạn hay đề án tuyển sinh năm nay. Dùng nó để soát lại lập luận của chính bạn:
- Điền bảng so sánh ở trên bằng số liệu thật, bỏ họ tên, tên trường, mã học sinh.
- Liệt kê các ngành đang cân nhắc và tổ hợp đã tra được từ đề án các trường.
- Gõ: "Mình đang phân vân giữa Tiếng Anh và môn này cho suất tự chọn thứ hai. Dữ liệu bên dưới. Đừng quyết hộ. Hãy chỉ ra những chỗ dữ liệu còn thiếu, những giả định mình đang ngầm dựa vào, và rủi ro lớn nhất của mỗi phương án."
- Với mỗi giả định AI chỉ ra, kiểm bằng nguồn thật: đề án tuyển sinh, quy chế, hoặc làm thêm một đề.
- Nếu AI nhắc một quy định về chứng chỉ hay tổ hợp mà bạn chưa thấy, coi đó là gợi ý để đi kiểm, không phải sự thật.
Cách hỏi này hữu ích vì người đang phân vân thường bỏ qua một giả định nào đó, ví dụ ngầm cho rằng ngành mình thích chỉ có một tổ hợp. AI liệt kê nhanh những chỗ như vậy; còn quyết định thì bạn đưa ra cùng gia đình và giáo viên.
Ví dụ giả định: một bạn nhắm ngành kinh tế đang phân vân
Xét một học sinh tự đặt để minh hoạ. Bạn này nhắm nhóm ngành kinh tế, học nhóm môn có Địa lý và Giáo dục kinh tế và pháp luật, và đang phân vân giữa Tiếng Anh và Địa lý cho suất thứ hai, suất thứ nhất đã chắc là Giáo dục kinh tế và pháp luật. Tra đề án ba trường nhắm tới, bạn thấy cả ba đều có tổ hợp Toán, Ngữ văn, Tiếng Anh và Toán, Tiếng Anh cùng một môn khác; chỉ một trường có tổ hợp chứa Địa lý mà không có Tiếng Anh.
Làm hai đề minh hoạ bấm giờ, Tiếng Anh được điểm khá nhưng lần sau thấp hơn lần trước gần một điểm vì bài đọc dài; Địa lý ổn định hơn nhưng phần trả lời ngắn tính từ bảng số liệu hay sai. Nhìn bảng so sánh, Tiếng Anh mở nhiều tổ hợp hơn hẳn cho mục tiêu của bạn, còn điểm dao động là vấn đề luyện đọc có thể cải thiện trong một học kỳ.
Trong trường hợp này, chọn Tiếng Anh là hợp lý, kèm một kế hoạch cụ thể cho phần đọc dài. Nếu dữ liệu ngược lại, chẳng hạn cả ba trường đều có tổ hợp chứa Địa lý và Tiếng Anh của bạn còn rất yếu, kết luận cũng sẽ ngược lại. Điểm mấu chốt là kết luận đi ra từ đề án và điểm làm đề, không từ việc "ai cũng thi Tiếng Anh".
Nếu đã quyết không thi Tiếng Anh
Khi đã chọn hai môn khác, bạn vẫn học Tiếng Anh trên lớp đầy đủ vì điểm môn này vẫn vào kết quả học tập lớp 12, tức vẫn chiếm một phần trong điểm xét tốt nghiệp. Bỏ hẳn môn này trên lớp vì không thi là kéo điểm trung bình xuống không cần thiết.
Bạn cũng nên ghi lại lý do quyết định, ngắn gọn trong vài dòng: tổ hợp nào đã tra, điểm làm đề bao nhiêu, ngày nào quyết. Nếu sau này đổi ý trong thời hạn được sửa đăng ký, bạn có căn cứ để so lại thay vì quyết theo tâm trạng. Và nếu mục tiêu sau tốt nghiệp cần tiếng Anh, bạn vẫn có thể giữ thói quen đọc mỗi ngày một ít, không gắn với áp lực kỳ thi. Với giáo viên chủ nhiệm, đây cũng là lúc nhắc học sinh rằng không chọn thi một môn không có nghĩa môn đó kém giá trị; đó chỉ là một lựa chọn về kỳ thi.
Câu hỏi thường gặp
Thi tốt nghiệp THPT có bắt buộc thi Tiếng Anh không?
Không. Theo quy chế áp dụng từ năm 2025, chỉ Toán và Ngữ văn là bắt buộc; Tiếng Anh và các ngoại ngữ khác nằm trong danh sách môn tự chọn. Bạn kiểm lại quy chế của đúng năm mình dự thi.
Không thi Tiếng Anh có ảnh hưởng xét tuyển đại học không?
Có thể có, nếu ngành bạn nhắm xét tuyển bằng tổ hợp chứa Tiếng Anh. Khi đó không thi Tiếng Anh nghĩa là mất tổ hợp đó. Bạn tra đề án tuyển sinh của các trường mình nhắm trước khi quyết định.
Có chứng chỉ tiếng Anh rồi thì có cần thi Tiếng Anh không?
Tuỳ quy định năm thi và đề án của trường bạn nhắm. Quy chế thi và đề án tuyển sinh có điều khoản riêng về chứng chỉ ngoại ngữ với điều kiện khác nhau. Bạn đọc trực tiếp các điều khoản đó thay vì dựa vào bảng quy đổi chép lại trên mạng.
Không thi Tiếng Anh thì có còn phải học Tiếng Anh lớp 12 không?
Có. Tiếng Anh vẫn là môn học trong chương trình lớp 12, vẫn được đánh giá ở trường và vẫn vào kết quả học tập cả năm. Không chọn thi chỉ có nghĩa là Tiếng Anh không nằm trong bốn bài thi của bạn.
Đề Tiếng Anh thi tốt nghiệp theo chương trình mới khác đề cũ thế nào?
Theo đề minh hoạ áp dụng từ năm 2025, đề Tiếng Anh có 40 câu nhiều lựa chọn trong 50 phút, với nhiều bài đọc và dạng sắp xếp, điền thông tin theo ngữ cảnh. Dạng bài chi tiết được phân tích ở danh mục ôn Tiếng Anh của trang.
AI có thể quyết định giúp mình chọn Tiếng Anh hay môn khác không?
Không nên để AI quyết. AI không biết sức học thật của bạn và có thể nhớ sai quy định chứng chỉ hay tổ hợp. Bạn dùng nó để soát giả định và rủi ro, rồi kiểm bằng đề án, quy chế và kết quả làm đề thật.